Vaten en lagering


Een van de smaakbepalende factoren is het vat waarin de whisky wordt opgeslagen. Omdat dit zo'n belangrijk aspect is bij het tot stand komen van het uiteindelijke product en omdat er best veel over te vertellen is hebben we hier een aparte pagina aan gewijd. We geven je hier inzicht in de soorten vaten en de keuzes die de destilleerderij maakt ten aanzien van vaten.

De Schotse whiskyindustrie maakt bijna altijd gebruik van eerder gebruikte vaten. Vaak zijn dit ex bourbon vaten, In Amerika is er namelijk wetgeving die verbiedt dat vaten meerdere keren gebruikt worden. Er is daar dus altijd een overschot aan gebruikte vaten, de Schotten kopen deze vaten op, ze worden uit elkaar gehaald en verscheept naar Schotland. Daar worden ze in de cooperage weer in elkaar gezet voor ze gebruikt kunnen worden zijn nog wel wat handelingen nodig die we hieronder nader toelichten.


Cooperage

Hier worden de vaten die voor verscheping uit elkaar gehaald zijn weer in elkaar gezet. De duigen worden nagekeken en bijgeschaafd, ze worden rondgezet en de ringen gaan er weer om. Deksels erop en het is weer een vat. Vervolgens wordt het vat getest om te zien of het goed dicht is.

In de Speyside is een hele grote cooperage die voor vrijwel de gehele whisky industrie in Schotland vaten maakt. Er is daar een enorm buitenterrein waar alle vaten tot een hoogte van een klein flatgebouw opgestapeld liggen.

Een indrukwekkend gezicht.

Vrijwel alle vaten worden gemaakt uit eikenhout, de vaste textuur en duurzaamheid van het hout geven het de ideale eigenschappen voor gebruik als whiskyvaten.


Toasting

Naast het in elkaar zetten van het vat is er een andere belangrijke handeling die aan de vaten verricht wordt.

Toasting is het uitbranden van de binnenzijde van het vat. door het verbranden van het binnen oppervlak van het vat ontstaat er een verkoold laagje, dit zorgt er voor dat de hout poriën weer open staan, dat het hout weer goed vloeistof op kan nemen waardoor het hout uitzet en het vat dicht is. Naast deze praktische reden is er ook nog een andere reden voor het toasten, de openstaande poriën zorgen er ook voor dat het hout sneller en meer smaak afgeeft aan de whisky. Tanines uit het hout vermengen zich met de whisky en ontwikkelen smaak. Daarnaast is door de verbranding het vat ook direct ontsmet.


Soorten vaten waarop whisky wordt gerijpt

Whisky moet minimaal 3 jaar en 1 dag zijn gerijpt in houten vaten, wil je de gerijpte spirit Whisky mogen noemen. Maar, wat zijn dat eigenlijk voor vaten?

 

Wij zetten de 10 meest voorkomende soorten vaten waarin whisky rijpt voor je op een rij.

 

Blood Tub, 40 liter

 

De Blood Tub wordt voornamelijk gebruikt bij het brouwen van bier, maar heel soms ook voor het rijpen van whisky, bijvoorbeeld bij speciale edities.

 

Quarter Cask, 50 liter

 

De Quarter Cask is een vat ter grootte van een vierde van een ASB (American Standard Barrel). Gebruikt omwille van het grote contact tussen de spirit en het hout, waardoor de whisky zijn smaak snel krijgt.

 

ASB (American Standard Barrel), 200 liter

 

De ASB is het ‘moderne’ whisk(e)yvat, gezien de capaciteit gemakkelijk in gebruik. Gemaakt van Amerikaanse eik. Wordt voornamelijk gebruikt in de bourbon industrie, maar na gebruik voor bourbon ook zeer frequent voor het rijpen van Schotse en Ierse spirit.

 

Hogshead, 225 liter

 

De Term Hogshead is afgeleid van het 15e eeuwse Engelse ‘Hogges Hede’, wat overeenkwam met 63 gallons. De voorloper van de ASB en wellicht nog steeds het meest gebruikte vat ter wereld voor de rijping van whisky.

 

Barrique, 300 liter

 

De Barrique wordt voornamelijk gebruikt in de wijnindustrie. Het grote verschil met de whiskyvaten is dat deze worden gebonden met  houten in ringen plaats van metalen ringen. Ze geven een wine cask finish aan de whisky.

 

Puncheon, 500 liter

 

De Puncheon vaten worden van Amerikaanse eik of van Spaanse eik gemaakt en gebruikt in de rum- en sherryindustrie. Ze worden gebruikt om whisky zijn finish te geven.

 

Butt, 500 liter

 

De Butt is een hoog smal vat, gemaakt van stevige Europese eik. Worden voornamelijk gebruikt in de Spaanse sherry-industrie. Het zijn de meest voorkomende sherry-vaten die voor het rijpen van whisky worden gebruikt.

 

Port Pipe, 650 liter

 

De Port Pipe is eveneens een hoog smal vat, gemaakt van stevige Europese eik. Ziet er een beetje uit als een uitgetrokken vat. Deze worden voornamelijk gebruikt voor het rijpen van Port om hierna whisky zijn finish te geven.

 

Madeira Drum, 650 liter

 

De Madeira Drum is een kort en rond vat met wijde diameter, gemaakt van Franse eik. Zoals de naam al aangeeft, worden deze vaten voornamelijk gebruikt in de Madeirawijnindustrie. Wordt soms gebruikt om whisky zijn finish te geven.

 

Gorda, 700 liter

 

De Gorda is een enorm vat, dat zijn oorsprong vindt in de Amerikaanse whiskyindustrie. Ze worden soms gebruikt om whisky te rijpen, maar voornamelijk voor het samenvoegen (marrying) van verschillende whisky’s om een blended of vatted whisky te bekomen.